راهنمای جامع خواندن نسخه چشم پزشکی برای خرید آنلاین عینک
راهنمای جامع خواندن نسخه چشمپزشکی برای سفارش آنلاین عینک طبی
خرید اینترنتی عینک طبی به یکی از سریعترین و بهصرفهترین روشهای تهیه عینک تبدیل شده است. اما بزرگترین چالشی که اغلب خریداران با آن مواجه میشوند، عدم آشنایی با علائم، اختصارات و اعداد مندرج در نسخه چشمپزشکی است. درک نادرست این اعداد ممکن است باعث وارد کردن اطلاعات اشتباه هنگام ثبت سفارش و در نتیجه دریافت عدسی نامناسب شود.
در این راهنمای تخصصی از عینک سپید، تمامی پارامترها و اختصارات نسخه معاینه چشم از جمله SPH، CYL، AXIS، PD و ADD را به زبان ساده بررسی میکنیم تا بتوانید با اطمینان کامل، عینک طبی یا لنز تماسی مورد نیاز خود را به صورت آنلاین سفارش دهید.
۱. جدول اختصارات اصلی در نسخه چشمپزشکی
نسخههای چشمپزشکی معمولاً به زبان لاتین تنظیم میشوند و شامل جدولی از اعداد و نشانههای اختصاری هستند. جدول زیر مفاهیم پایه را به سادگی خلاصه کرده است:
| عبارت اختصاری | نام کامل لاتین | معنی و مفهوم کاربردی |
| OD | Oculus Dexter |
نشاندهنده اطلاعات و نمره مربوط به چشم راست |
| OS | Oculus Sinister |
نشاندهنده اطلاعات و نمره مربوط به چشم چپ |
| OU | Oculus Uterque |
نشاندهنده اطلاعات مشترک برای هر دو چشم |
| SPH / PWR | Sphere / Power |
نمره اصلی ضعیفی چشم جهت اصلاح نزدیکبینی یا دوربینی |
| CYL | Cylinder |
نمره میزان آستیگماتیسم چشم |
| AXIS / AX | Axis |
زاویه و جهت اصلاح آستیگماتیسم بر حسب درجه (۰ تا ۱۸۰) |
| PD | Pupillary Distance |
فاصله مرکز مردمک دو چشم بر حسب میلیمتر |
| ADD | Addition |
قدرت اضافی عدسی برای دید نزدیک و مطالعه (مخصوص پیرچشمی) |

جدول اختصارات اصلی در نسخه چشمپزشکی
۲. ستون SPH (-قدرت نوری عدسی)
پارامتر SPH قدرت اصلی عدسی را بر حسب واحد دیوپتر مشخص میکند. عدد نوشتهشده در این ستون تعیین میکند که چشم شما دچار نزدیکبینی است یا دوربینی:
-
علامت منفی (-): نشاندهنده نزدیکبینی (Myopia) است. در این حالت فرد اجسام نزدیک را واضح اما اجسام دور را تار میبیند. برای اصلاح این مشکل از عدسیهای واگرا یا مقعر استفاده میشود.
-
علامت مثبت (+): نشاندهنده دوربینی (Hyperopia) است. در این حالت شکست نور چشم کافی نیست و برای اصلاح دید از عدسیهای همگرا یا محدب استفاده میشود.
-
علامت Pl یا Plano: به معنی نمره صفر یا عدم نیاز به اصلاح دید دور است.

بررسی دقیق پارامترهای اصلی نمره چشم
ستونهای CYL و AXIS (آستیگماتیسم و جهت آن)
آستیگماتیسم زمانی رخ میدهد که قرنیه یا عدسی چشم به جای حالت کاملاً کروی، شکل بیضوی داشته باشد و نور را در چند نقطه تمرکز دهد.
-
CYL (سیلندر): میزان قدرت عدسی مورد نیاز برای رفع تاری و انحراف دید ناشی از آستیگماتیسم را نشان میدهد. اگر این ستون در نسخه شما خالی باشد، یعنی چشم شما آستیگماتیسم ندارد.
-
AXIS (محور): درجهای بین ۱ تا ۱۸۰ است که جهت قرارگیری عدسی آستیگمات را در فریم عینک مشخص میکند. وجود عدد در ستون AXIS مستلزم وجود عدد در ستون CYL است.
ستون ADD (قدرت دید نزدیک برای مطالعه)
با افزایش سن و بروز پیرچشمی (معمولاً بعد از ۴۰ سالگی)، قدرت تطابق چشم برای دیدن اجسام نزدیک کاهش مییابد. عدد ADD نشان میدهد چه میزان قدرت نوری باید به نمره دید دور اضافه شود تا دید نزدیک و مطالعه شفاف گردد.
در صورت وجود عدد ADD، میتوانید از عینکهای دوکانونی (Bifocal) یا عدسیهای تدریجی و پروگرسیو (Progressive) استفاده کنید که امکان دید واضح در تمام فواصل (دور، میانی و نزدیک) را بدون خط جداکننده فراهم میسازند.
۳. اهمیت فاصله مردمکی (PD) و نحوه اندازهگیری آن در خانه
فاصله مردمکی یا PD (Pupillary Distance)، فاصله مستقیم بین مرکز مردمک چشم راست تا مرکز مردمک چشم چپ بر حسب میلیمتر است. عدم تطابق PD عینک با فاصله واقعی مردمکها، باعث انحراف کانون نوری عدسی شده و منجر به سردرد، خستگی چشم و دید دوگانه میشود.
اگر چشمپزشک یا بیناییسنج عدد PD را در نسخه درج نکرده باشد، میتوانید به روش زیر آن را در خانه اندازهگیری کنید:
-
مقابل آینه در فاصلهای حدود ۳۰ سانتیمتر بایستید و به روبهرو نگاه کنید.
-
یک خطکش میلیمتری را دقیقاً روی پل بینی و زیر چشمها قرار دهید.
-
صفر خطکش را با مرکز مردمک چشم چپ خود تنظیم کنید.
-
بدون تکان دادن سر، عدد قرارگرفته روی مرکز مردمک چشم راست را بخوانید.
-
این عدد بر حسب میلیمتر (معمولاً بین ۵۴ تا ۷۴ میلیمتر برای بزرگسالان) همان PD شماست.

اهمیت فاصله مردمکی (PD) و نحوه اندازهگیری آن در خانه
۴. فرمول تبدیل فرم سیلندر (Transposition)
گاهی ممکن است نسخه چشمپزشک بر اساس سیلندر منفی نوشته شده باشد، اما اپتومتریست یا دستگاه تراش عدسی نیاز به فرم سیلندر مثبت داشته باشد (یا بالعکس). برای مقایسه دو نسخه یا تبدیل فرم سیلندر منفی به مثبت، از فرمول زیر استفاده میشود:

فرمول تبدیل فرم سیلندر (Transposition)
(اگر محور اولیه کمتر از ۹۰ درجه باشد، ۹۰ درجه به آن اضافه میشود و اگر بیشتر از ۹۰ درجه باشد، ۹۰ درجه از آن کم میشود).
مثال: اگر نسخه چشم شما به صورت $\text{SPH} = -2.00$، $\text{CYL} = -1.00$ و $\text{AXIS} = 80$ باشد، پس از تبدیل به فرم سیلندر مثبت برابر خواهد بود با: $\text{SPH} = -3.00$، $\text{CYL} = +1.00$ و $\text{AXIS} = 170$.
۵. انتخاب بهترین عدسی و فریم بر اساس نمره چشم
پس از خواندن نسخه، انتخاب متریال مناسب عدسی و فریم گام بعدی برای ثبت سفارش اینترنتی است:
-
نمرههای بالا (ضعیفی یا آستیگمات بالا): استفاده از عدسیهای فشرده و هایایندکس (High Index) باعث کاهش ضخامت و لبههای سنگین عینک میشود.
-
کاربران رایانه و موبایل: سفارش عدسیهای بلوکنترل با پوشش محافظتی از برندهای معتبری مانند هویا (HOYA)، اسیلور (Essilor)، زایس (ZEISS) یا کداک (Kodak) جهت کاهش خستگی چشم و فیلتر نور آبی پیشنهاد میشود.
-
مقاومت و ایمنی: برای کودکان یا فریمهای بدون قاب (فریملس)، عدسیهای پلیکربنات یا تریوکس (Trivex) به دلیل مقاومت بالا در برابر ضربه گزینهای ایدهآل هستند.
-
انتخاب فریم: متریالهای متعددی مانند تیتانیوم (سبک و ضدحساسیت)، استات (تنوع رنگی بالا) و استیل ضدزنگ در بازار موجود است که میتوانید بر اساس شکل صورت و نیاز روزمره انتخاب کنید.

انتخاب بهترین عدسی و فریم بر اساس نمره چشم
۶. سوالات متداول در مورد خواندن نسخه عینک
آیا نمره نسخه عینک طبی با نمره لنز تماسی یکسان است؟
خیر، عدسی عینک با فاصلهای مشخص از چشم قرار میگیرد، اما لنز تماسی مستقیماً روی قرنیه مینشیند. بنابراین در نمرههای بالا، نسخه لنز تماسی نیازمند محاسبات پردازشی مجزا است و شامل پارامترهای انحنای پایه (BC) و قطر لنز (DIA) نیز میشود.
اصطلاح PRISM در نسخه عینک به چه معناست؟
پریسم یا منشور برای افرادی تجویز میشود که دچار عدم هماهنگی عضلات چشم یا دوبینی هستند. این پارامتر نحوه شکست نور را برای هماهنگی دید دو چشم تنظیم میکند.
نسخه چشمپزشکی تا چه مدت اعتبار دارد؟
معمولاً نسخههای معاینه بینایی بین ۱ تا ۲ سال اعتبار دارند. پس از پایان این دوره، ارزیابی مجدد سلامت بینایی توسط اپتومتریست یا چشمپزشک توصیه میشود.
اگر در وارد کردن اعداد نسخه یا انتخاب عدسی مناسب تردید دارید، میتوانید تصویر نسخه خود را برای کارشناسان عینک سپید ارسال کنید تا مناسبترین عدسی طبی و فریم استاندار را به شما معرفی نمایند.
عینک مطالعه